ORGANISATIEONTWIKKELING | INK JAARCONGRES 2025
Van Psychologie tot AI
Tijdens het INK-jaarcongres 2025 werd één ding pijnlijk duidelijk: stilstaan is geen optie meer. Maar hoe beweeg je effectief in een wereld die geen pauzeknop kent?
Het INK-jaarcongres 2025 hield managers en bestuurders een spiegel voor op basis van het Stand van het Land-onderzoek naar de weerbaarheid van organisaties. De boodschap was helder: Europese organisaties lopen achter op het gebied van innovatie en productiviteit — en de kloof met de VS, Aziatische landen en de Golfstaten groeit. Terwijl zij massaal investeren in prestatieverbetering, technologie en verandervermogen, kent slechts een kwart van de Nederlandse organisaties een echte verbetercultuur.
De urgentie is groot. Maar het goede nieuws: de handvaten zijn er ook. Op het congres werd duidelijk dat effectieve vernieuwing plaatsvindt op het snijvlak van mens, proces en techniek.
Een greep uit de sessies:
Stand van het Land: cijfers die te denken geven
Het INK Stand van het land-onderzoek levert een scherp beeld op van de weerbaarheid van Nederlandse organisaties. :
25% van de organisaties heeft een cultuur gericht op verbeteren en vernieuwen. Bij de helft is innovatie niet structureel verankerd.
92% heeft een missie en visie, maar slechts 33% slaagt erin die te vertalen naar concrete doelen en acties op álle niveaus.
60% gebruikt data voor verantwoording achteraf. Slechts 19% zet data in voor strategische en operationele besluitvorming.
>50% kent geen veilige leercultuur. Leidinggevenden nemen daarin in meer dan de helft niet of slechts deels het voortouw.
~50% verbindt zich slechts incidenteel met stakeholders — veelal pas als er problemen zijn.
“92% heeft een missie.
Maar slechts 33% vertaalt die naar concrete actie op alle niveaus.
Dat is geen communicatieprobleem — dat is een leiderschapsvraagstuk.”
Artificial intelligence staat hoog op de agenda van vrijwel iedere organisatie. Maar hoe zet je het effectief in zonder de organisatie te overspoelen of ethische grenzen te overschrijden?
Kansen creëren met Artificial Intelligence
Ger Janssen (Philips) gaf helder inzicht in de wijze waarop Philips AI inzet en de ethische, ecologische en zakelijke afwegingen die daarbij worden gemaakt. Hij wees ook op risico’s en randvoorwaarden bij de toepassing van Artificial Intelligence.
Data gedreven werken met AI als katalysator
Sako Arts (Bright Cape) besprak hoe organisaties Change Management-tools kunnen gebruiken om AI op een manier in organisaties te implementeren die door mensen goed wordt geaccepteerd. Hij liet aan de hand van een aantal cases zien hoe je een AI-roadmap opstelt — een plan van aanpak voor een succesvolle toepassing van AI.
De les voor bestuurders: AI-projecten die starten als technologieproject en eindigen als verandertraject zijn gedoemd te mislukken. Begin bij het verandertraject.
Vrijmoedig veranderen: over de psychologie van organisatieverandering
Aukje Nauta stelde de menselijke emotie centraal in haar bijdrage. Hoe schaamte en doen alsof werkelijk contact en vooruitgang blokkeert. En hoe een werkomgeving die psychologische veiligheid biedt — waar ambities worden uitgesproken — uitdaagt tot leren.
Psychologische veiligheid is geen ‘soft’ thema. Het is een strategische randvoorwaarde. Erken en deel je schaamte, denk je schaamte om en maak het je kracht. De opdracht aan leiders is concreet: ga zelf voorop.
“Innovatie stopt waar schaamte begint. Psychologische veiligheid is geen soft thema — het is een strategische randvoorwaarde.”
Co-creatie met belanghebbenden
Edwin de Vos zette de deelnemers aan het werk met behulp van LEGO Serious Play. Hij daagde ze uit om het co-creëren met belanghebbenden visueel te maken, om te ‘denken met hun handen’. Visualiseren leidt tot nieuwe inzichten en verbanden die in reguliere vergaderingen verborgen blijven.
Van Trainee naar Transitie
Sophie Meekel (Rabobank), begeleid door Sander Bisschop (Bejo), deelde hoe zij door een True Value Language te ontwikkelen een sterke coalitie probeert te smeden in de Nederlandse voedselketen. Een gedeelde methodiek voor het meten, waarderen en delen van duurzaamheidsprestaties — een strategie die laat zien hoe je een heel ecosysteem in beweging zet.
Ken je ecosysteem!
Anneke Bergsma (Rijnconsult) lichtte toe dat een ecosysteem een systeem zonder eigen doelen is met onderling verbonden actoren die door het systeem worden beïnvloed — terwijl het systeem wordt beïnvloed door hen. Zij daagde deelnemers uit hun ecosysteem fysiek in beeld te brengen met technieken als de EFQM-benadering, het stakeholder portfolio, de omgevingsanalyse en de krachtenveldanalyse.
Excellence als klantstrategie
Jean-Pierre Thomassen stelde de vraag hoe we succesvol kunnen zijn door een blijvende uitzonderlijke klantbeleving te creëren. Integrale samenwerking tussen alle bedrijfsfuncties vanuit een gezamenlijke klantvisie is nodig om die uitzonderlijke klantbeleving een onderdeel van de cultuur te maken.
Je organisatie de norm voorbij
Ruud Stassen en Laura de Wit bespraken hoe een organisatie zich kan doorontwikkelen als die het leereffect van het werken met normen heeft binnengehaald. Wanneer niet meer borgen en beheersen, maar ondernemen en inspelen op veranderingen in de markt centraal staan. Laura de Wit toonde aan de hand van praktijkvoorbeelden hoe belangrijk het is om bij verbeteren en vernieuwen aan te haken bij de leefwereld van de organisatie.
De magische driehoek van mens, proces en techniek
Renco Bakker (BPM Consult) presenteerde een handzame Positiebepaling voor het uitlijnen van Mens, Proces en Technologie. Hij gaf inzicht hoe te sturen op deze Gouden Driehoek om een procesgerichte cultuur, robuuste werkprocessen en integratie van proces- en IT-workflow te realiseren.
Leren door te visiteren
Astrid Poppelaars, Ronald Visser en Ronald Stevens deelden de ervaringen bij de visitaties van de omgevingsdiensten. Een onafhankelijk oordeel krijgen van peers met branchedeskundigheid: the best of both worlds. De ontwikkelingsgerichte aanpak van het visitatiestelsel werd zeer gewaardeerd, evenals de actieve participatie van directeuren als visitator.
De urgentie is groot. De handvaten zijn er. Wat doet u ermee?
De inzichten van het INK-jaarcongres 2025 zijn geen abstracte observaties — het zijn concrete aangrijpingspunten voor verbetering die direct toepasbaar zijn in uw organisatie. De vraag is niet óf u actie onderneemt, maar wanneer.
Een goede eerste stap: bespreek de onderzoeksvragen van het INK Stand van het land-onderzoek met uw eigen managementteam om inzicht te krijgen in de weerbaarheid van uw organisatie. Hoe scoort uw organisatie op een veilige leercultuur? Op de vertaling van missie naar actie? Op het gebruik van data voor besluitvorming?
De organisaties die Europa straks leiden, zijn degenen die nu al bouwen aan weerbaarheid en wendbaarheid — niet als project, maar als cultuur. Ben je geïnspireerd en wil je een van de onderwerpen oppakken? Laat het ons weten als we je kunnen helpen.
— Gebaseerd op het INK-jaarcongres 2025 en het INK Stand van het land-onderzoek | © Copyright INK